Sosyal Anksiyete Nedir?
Kısa Cevap
Sosyal anksiyete, sosyal durumlarda yargılanma korkusu ve başarısızlık hissidir. ADHD'de yaygındır çünkü impulse kontrol eksikliği ("yanlış şey söyleyeceğim" korkusu) ve dikkat sorunları ("dikkatimi veremiyor görüneceğim" kaygısı) sosyal kaygıyı tetikler.
Sosyal Anksiyete vs. Shyness (Çekingenlmeme)
| Sosyal Anksiyete | Çekingenlik |
|---|---|
| Intensely kaygılı, fiziksel semptom | Rahat ama sessiz |
| Kaçınma davranışı (konuşmamaya tercih) | Seçilerek sessiz |
| Yargılanma korkusu | Sadece rahat olmak değil |
| Terapiye yanıt verir | Başlı başına sorun değil |
ADHD + Sosyal Anksiyete
Neden yaygın:
- Impulse kontrol eksikliği: "Ya yanlış şey söylesem?" kaygısı
- Dikkat sorunları: Başkası konuşurken "dikkat veriyor görünmek" zor
- Sosyal filtrlama: Uygunsuz şey söyleme riski
- Belirsizlik tahammülü: Sosyal kurallar belirsiz → endişe
ADHD ile Coping
ADHD'li kişiler sosyal anksiyete ile beraber başa çıkabilir:
- ✓ Rehersalı: Konuşacaklarını (5 konu) hazırlanmış tut
- ✓ Daha küçük grup: Masif parti yerine 2-3 kişi
- ✓ Strüktüre sahip: Rasgele chat yerine etkinlik (yürüyüş, oyun)
- ✓ Açık komünikasyon: "Bazen dikkat sorunu var, kötü anlamı yok"
- ✓ Kalmış plan: "30 dakika kalırım, sonra giderim" = güven hissi
Kaçınma Spirali Riski
Sosyal anksiyete döngüsü:
Sosyal kaygı
↓
Davet red (kaçınma)
↓
Rahatladı (kısa dönem)
↓
Sosyal alanlar daraldı
↓
Sonraki davet daha korkutucu
↓
Sosyal izolasyonProfesyonel Yardım
Kronik sosyal anksiyete için:
- Terapist: CBT, exposure therapy
- İlaç: SSRIs yardımcı olabilir
- Teknikler: Gradual exposure, role playing, mindfulness
CBS Bağlamı
CBS sosyal anksiyeteyi doğrudan çözmez ama:
- ✓ Belirsizliği azalır → kaygı düşer
- ✓ Başarı yaşatan → motivasyon artar
- ✓ Struktur sağlar → güven hissi
- ✓ Başkalarıyla bağlantı arttırır → izolasyon azalır
Ama terapistle çalışmak kritiktir.