Reddedilme hassasiyeti, "alıngan olmak" değildir. Reddedilme ihtimali sinyali geldiğinde duygunun çok hızlı ve çok yoğun yükselmesidir.
Ne demek?
İngilizcede Rejection Sensitive Dysphoria (RSD) olarak geçer. Kişi eleştirildiğini, dışlandığını ya da başarısız olduğunu hissettiğinde, olayın büyüklüğüyle orantısız güçte bir acı, utanç veya öfke yaşayabilir. Bu his bazen gerçek bir reddedilme olmadan, yalnızca ihtimaliyle bile tetiklenir.
Bilimsel arka plan
RSD resmî bir tanı değildir ve DSM'de ayrı bir başlık olarak yer almaz. Klinisyenlerin DEHB'li yetişkinlerde sık gözlediği bir deneyimi anlatmak için kullanılan bir terimdir ve bu konudaki araştırmalar henüz sınırlıdır. DEHB'de sık görülen duygusal düzenleme zorluğuyla yakından ilişkili kabul edilir.
Örnekler
- Yöneticiden gelen "Bir konuşalım" mesajından sonra en kötü senaryoyu kurmak.
- Arkadaşın mesaja geç cevap verince ilişkinin bittiğini düşünmek.
- Reddedilme korkusuyla iş başvurusunu son anda göndermemek.
- Küçük bir geri bildirim üzerine projeyi tamamen bırakmak.
Neden önemli?
Reddedilme hassasiyeti kaçınmayı besler: Eleştirilmemek için iş başlatılmaz, mesaj açılmaz, fikir söylenmez. Bu da zamanla utanç döngüsünü büyütür.
Duygu yoğun ve sürekli hayatını zorluyorsa bir ruh sağlığı uzmanıyla konuşmak iyi bir adımdır.
CBS'de nasıl kullanılıyor?
CBS araçları hatayı cezalandırmayan bir dil kullanır: Gün kaçarsa "başarısız oldun" yerine geri dönüş ritüeli önerilir. İyi bir sistem, reddedilme hissi yükseldiğinde de geri dönülebilir kalmalıdır.