Hiperodaklanma, dikkatin tek bir şeye yoğun şekilde kilitlenmesidir. ADHD için dikkat eksikliği ifadesi bu yüzden eksiktir; dikkat bazen yok olmaz, kontrolsüz şekilde tek bir yere akar.
Ne demek?
Hiperodaklanma, bir konuya veya aktiviteye yoğun, uzun ve çoğu zaman istemsiz biçimde dalma halidir. Kişi dış uyarıları fark etmeyebilir, zamanın geçtiğini kaçırabilir veya beden ihtiyaçlarını erteleyebilir.
Bu durum bazen üretkenlik sağlar, bazen de öncelikli olmayan bir işe saplanmaya dönüşür.
Neden önemli?
Doğru görevde hiperodaklanma derin üretim sağlar. Yanlış görevde ise saatler kaybolur ve önemli işler görünmez hale gelir.
Hiperodaklanmayı sadece "süper güç" diye görmek eksik kalır. Çıkış planı yoksa maliyeti yüksek olabilir.
Bilimsel arka plan
ADHD'de dikkat yalnızca eksik değildir; düzenlenmesi zor olabilir. İlgi, yenilik, aciliyet veya ödül sinyali yüksek olduğunda dikkat çok güçlü şekilde tek noktaya bağlanabilir.
Sorun odaklanabilmek değil, odağı ne zaman başlatıp ne zaman kapatacağını yönetmektir.
Örnekler
- Bir tasarım detayına girip üç saat geçtiğini fark etmemek.
- Yemek, su veya mola ihtiyacını kaçırmak.
- Öncelikli iş yerine daha ilginç olan yan işe saplanmak.
- Dışarıdan gelen sesleri veya mesajları fark etmemek.
CBS'de nasıl kullanılıyor?
CBS hiperodaklanmayı yok etmeye çalışmaz. Onu daha bilinçli başlatmak ve güvenli şekilde kapatmak için süre, çıkış alarmı, görev sınırı ve kapanış notu kullanır.
Odak bloğu başlamadan önce bitiş sinyali kurulursa hiperodak daha az zarar verir.