Duyusal Reset Nedir?
Kısa Cevap
Sinir sistemini hızlıca yeniden düzenlemek için yapılan acil fiziksel müdahale. 2-5 dakika içinde overstim, kaygı spike veya enerji crash'i kırmak.
Neden Gerekli?
ADHD'de sinir sistemi:
- Aşırı duyarlı (overstim kolay)
- Ani spike (kaygı/enerji aniden artar/düşer)
- Regulation zor (manuel reset lazım)
Reset Stratejileri
1. Soğuk Uyarı (Hızlı)
- Yüzü soğuk suyla 5-10 sn
- Veya buzlu su içme
- Vagal nerve (kalp yavaşlatma) aktiflenmesi
Effect: Kaygı spike ani düşer
2. Hareket
- Eğilme-kalkış (30 sn, 10 tekrar)
- Brisk walking (2-3 dakika)
- Merdiven (5 kat yukarı)
Effect: Anxious energy çalışma fizyolojisine çevirme
3. Respiratory
- 4-6-8 breathing (4 in, 6 hold, 8 out)
- Soğuk havada 5 nefes
- Ses (şarkı, humming)
Effect: Parasympathetic activation (sakinleşme)
4. Sensory Shift
- Müzik başlatma (hareket yerine ses)
- Işığı kapat (aşırı input azalt)
- Koton kulak tıkacı
- Perde/gökkubbe altına çek
Effect: Overload'u kurgulanan input'a çek
5. Grip/Pressure
- Masanın kenarını sıkma (10 sn)
- Baş masaj
- Sıkı kabı tutma
Effect: Proprioseptik grounding
Duruma Göre Reset
| Durum | Best Reset |
|---|---|
| Kaygı spike | Soğuk su, respiratory |
| Enerji crash | Hareket (brisk walk) |
| Overstim (noise) | Işık/ses kapatma |
| Shutdown risk | Hareket + soğuk |
Uygulamada
- Spike/crash hisset
- Hemen 1 strateji seç
- 2-5 dakika yap
- Check: İyileşti mi?
Evet → continue. Hayır → başka strateji.
CBS Bağlamı
CBS'de:
- ✓ Trigger'ları belirle (hangi durum spike yaratır?)
- ✓ Reset stratejisini önceden seç (zaruri anında plan yok)
- ✓ Workspace'te reset araçları tut (soğuk su, ayakkabı)
- ✓ Günlük review'de: Kaç spike oldu, ne reset yardımcı?