Bilişsel yük, zihnin aynı anda ne kadar bilgi, karar ve adım taşıdığını anlatır. Bir görev küçük görünse bile, içinde çok fazla belirsizlik varsa zihinsel olarak ağırlaşabilir.
Ne demek?
Bir arayüz, görev veya karar çok fazla bilgi istiyorsa bilişsel yük artar. "Nereye tıklayacağım?", "hangi dosyaydı?", "önce ne yapıyordum?", "bunu nasıl bitireceğim?" gibi sorular aynı anda açık kalır.
Yük arttıkça kişi görevi yapmak yerine görevi anlamaya enerji harcar.
Neden önemli?
ADHD ve kaygıda yüksek bilişsel yük başlama ve sürdürme davranışını zorlaştırır. Zihin aynı anda çok fazla şeyi tutmaya çalıştığında görevden kaçmak, donmak veya daha kolay bir uyarıcıya kaymak daha olası hale gelir.
Bilişsel yükü azaltmak işi küçültmekten daha fazlasıdır; görevin zihinde kapladığı alanı azaltmaktır.
Bilimsel arka plan
Çalışma belleği sınırlı kapasiteyle çalışır. Çok adımlı, belirsiz veya kalabalık bir görev bu kapasiteyi hızla doldurabilir.
Bu yüzden sade arayüzler, görünür sıradaki adım ve az seçenek sadece estetik tercih değildir. Dikkat ve karar sisteminin daha az yük taşımasına yardım eder.
Örnekler
- Çok seçenekli dashboard.
- 12 adımlı kurulum.
- Belirsiz görev açıklaması.
- Aynı ekranda hem takvim, hem görev, hem not, hem bildirim görmek.
- "Raporu hazırla" gibi içinde saklı çok sayıda alt karar olan görevler.
CBS'de nasıl kullanılıyor?
CBS tasarımları tek ekranda daha az karar ve daha net bir sonraki adım vermeye çalışır. Bir araç tek bir işi çözmeli, bir sayfa tek bir niyet taşımalı, kullanıcı her an "şimdi ne yapacağım?" sorusunun cevabını görebilmelidir.