Beynin Bir Yere Takılıp Kalıyor
Şöyle bir sahne düşün: Notion'ı açıyorsun. 14 tane database, 30 tane sayfa ve "şu an neredeyim?" sorusuyla karşılaşıyorsun. Bir fikir geliyor kafana: Notion'a mı yazayım, ayrı bir yere mi not alayım, bu hangi projeye bağlı? sorusunun cevabını beklemeden o fikir gidiyor. Kayboldu. Bulut yüklemesi bekleniyor, sayfa yavaş yavaş açılıyor ve sen momentumunu kaybediyorsun.
Bu bir Notion problemi değil. Bu, ADHD beyninin bulut bağımlı, yükleme süreli ve aşırı yapılandırılmış bir araçla verdiği savaştır.
Ben de Buradaydım
Notion'u ilk keşfettiğimde klasik sistem kurma döngüsüne girdim. Önce görev takibi, sonra database, relation, formül… Ardından "bu sistem çok güzel ama hiç kullanmıyorum" aşaması geldi. Vault'a döndüm. Tekrar Notion. Obsidian'ı denedim, karmaşık geldi, bıraktım. Tekrar Notion. Ta ki şunu net anlayana kadar:
Notion ve Obsidian aynı işi yapmıyor.
İkisi birbirinin rakibi değil. Biri düşünme aracı, diğeri yürütme aracı. Ben onları aynı şey zannettiğim için sürekli birini diğerinin yerine geçirmeye çalışıyor ve ikisi de işe yaramıyordu.
ADHD Beyni ve "Kafanda Tutma" Yükü
ADHD beyni, çalışan belleği (working memory) zayıf olan bir beyindir. "Bunu bir dakika aklımda tutayım" dediğin anda o bilgi başka bir şeyle yer değiştirir.
Buna cognitive load (zihinsel yük) denir. Ne kadar çok şeyi kafanda taşırsan, asıl işe ayırabileceğin bant genişliğin o kadar azalır.
Second Brain kavramının özü de tam buradadır: aklının dışında güvenilir bir yer oluşturmak.
Peki o yer nerede kurulmalı? Notion'da mı, Obsidian'da mı?
Obsidian'ın ADHD İçin Sunduğu 3 Temel Fark
1. Yerel = Anlık
Notion'ı açmak için internet bağlantısı, hesap girişi ve sayfa yükleme süresi gerekiyor.
Obsidian'ı açmak için hiçbir şey gerekmiyor. Dosyalar bilgisayarında duruyor. Ctrl + N ile yeni not anında hazır.
ADHD için bu fark kritik. Sürtünme (friction) ne kadar düşükse, sistemi kullanma ihtimalin o kadar yüksek. Bir fikir geldiğinde 3 saniye içinde yazabilmek ile 30 saniye beklemek arasındaki fark, o fikrin kaybolup kaybolmaması arasındaki farktır.
2. Bağlantılı Düşünme
Notion'da bir notu başka bir notla gerçek anlamda bağlamak zordur. Database'deki bir kaydı başka bir sayfadaki serbest düşünceyle doğal biçimde ilişkilendiremezsin.
Obsidian'da [[not adı]] yazdığın anda iki not arasında çift yönlü bağlantı oluşur. Hangi notun hangi notlara bağlı olduğunu anında görürsün. Graph View'u açtığında düşüncelerinin haritasını karşında bulursun.
ADHD beyni zaten non-linear, bağlantılı ve atlamalı çalışır. Obsidian buna direnç göstermez, tam tersine destekler.
3. Yapısız Başlama İzni
Notion'da yeni bir sayfa açtığında "bu ne tip bir sayfa?" sorusuyla karşılaşırsın: Database mi, document mı, board mu? Yapı baştan belirlenir.
Obsidian'da ise boş bir .md dosyası açılır. Ne istersen yazarsın. Yapı sonradan gelir.
ADHD için boş sayfa korkusu gerçek olsa da "hangi template'i seçeyim, hangi database'e ekleyeyim?" sorusu çok daha büyük bir engeldir.
Peki Notion Ne İşe Yarıyor?
Notion'u tamamen bırakmıyoruz. Onun çok güçlü olduğu alanlar var ve Obsidian bu alanlarda yetersiz kalır:
| İş | Nereye? | Neden? |
|---|---|---|
| Fikir geldi, hızlı not | Obsidian | Sürtünmesiz, anlık |
| Görev tamamlama takibi | Notion | Database, filtre, görünüm |
| Araştırma notları | Obsidian | Bağlantılı, arşivlenebilir |
| Alışkanlık takibi | Notion | Checkbox, streak, görsel |
| Uzun form yazı | Obsidian | Odak modu, markdown |
| Satış/gelir takibi | Notion | Rollup, hesaplama |
| Zettelkasten / PKM | Obsidian | Backlink, graph |
| İçerik takvimi | Notion | Calendar view |
Tek cümle karar kuralı:
_Düşünüyorsan, yazıyorsan, arşivliyorsan → Obsidian._<br />_Takip ediyorsan, ölçüyorsan, paylaşıyorsan → Notion._
Yaygın Hatalar
Hata 1: Her şeyi tek araçta yapmaya çalışmak
"Notion'da her şeyi yapabilirim" → Notion'da backlink zayıf, yazı deneyimi ağır, offline deneyimi sınırlı.
"Obsidian'da database kurarım" → Dataview ile olur ama Notion kadar güçlü ve görsel değildir.
Her araç kendi işini yapmalı.
Hata 2: Sürekli araç değiştirmek
"Şu sistem daha iyi görünüyor" → Tool hopping, ADHD'nin en yaygın tuzağıdır.
14 gün kuralı: Geçerli bir neden olmadan 14 gün boyunca araç değiştirme. "Daha iyi görünüyor" geçerli bir neden değildir.
Hata 3: Notion'ı düşünme aracı olarak kullanmak
Notion'da proje yönetirken düşüncelerini de oraya yazıyorsun. Notlar database satırı oluyor. İki ay sonra o düşünceler nerede? Hangi database'de? Hangi filtrenin arkasında?
Düşünceler Obsidian'da bağlantılı not olur. Notion'da ise sadece kayıt olur.
Bu Serinin Devamı
Bu makale "neden" sorusunu cevapladı. Sıradaki soru: Obsidian vault'unu nasıl kurarsın?
Serinin 2. makalesinde PARA sistemiyle vault yapısını kuruyoruz. ADHD beyni için sadeleştirilmiş, gereksiz klasörler olmadan.
[[2 Foundation - Vault Yapısı - PARA Sistemi ile Kaosun Haritası]]
[!nav]+ Seri Navigasyonu<br />Bu: #1 Neden Obsidian<br />Sonraki: [[2 Foundation - Vault Yapısı - PARA Sistemi ile Kaosun Haritası|02 Vault Yapısı →]]
CBS Bağlantısı
Bu serinin her makalesini okuyarak hem Obsidian hem Notion'u derinlemesine anlayabilirsin. Ama eğer sistemi sıfırdan kurmak yerine hazır bir mimariyle başlamak istiyorsan, Obsidian × Notion birlikte çalışma şablonunu Chaotic Brain Studio'da bulabilirsin.
Şablonun içinde: vault klasör yapısı, Notion görev sistemi ve iki araç arasında karar protokolü var. Kurulum: 15 dakika.
_Ahmet tarafından yazıldı. ADHD tanılı biri olarak, kendim için kullandığım sistemlerden._
https://x.com/ahmet_canall/status/2044358347390898486
https://medium.com/@chaotic.brain.studio/neden-obsidian-adhd-beyni-i%CC%87%C3%A7in-neden-notion-yetmez-8097cabff16d?postPublishedType=repub